Soms kunnen kleine verbeteringen al een heel verschil maken.
De magische drempel: Een kleine stap kan veel uitmaken
Voel je dus niet gedwongen naar perfectie te streven. Mensen met ADHD kunnen dezelfde dingen als mensen zonder ADHD. De uitdaging voor mensen met ADHD is natuurlijk om iets consequent te blijven doen. Bijvoorbeeld 9 van de 10 dagen op tijd komen op je werk.We kunnen zelfs zeggen dat het doel van behandeling van mensen met ADHD is om consistent te worden. Dit kan betekenen minder vaak iets vergeten, minder snel afgeleid worden, minder treuzelen enzovoorts. Ik gebruik het woord ‘minder’, niet ‘nooit’. Niemand is volmaakt, iedereen heeft zijn mindere momenten.
Haalbare doelstellingen: wanneer heb je je ADHD voldoende onder controle?
We hopen allemaal op wonderen. Maar het is waarschijnlijker dat we ons voldaan voelen als we naar haalbare doelstellingen streven. Overigens geldt dit voor de mensen met ADHD, maar net zo goed voor de mensen om je heen zoals je familie en het stellen van haalbare doelstellingen geldt ook voor je behandelaar. Het is makkelijk onze verwachtingen te beschouwen als rotsvast en onveranderlijk, en aan te nemen dat iedereen en alles zich daarnaar moet plooien. Met andere woorden, als ik maar aan mijn verwachtingen voldoe, word ik gelukkig. Als ik tekortschiet, ben ik ongelukkig. Of: ik kan alleen maar gelukkig zijn als ik die verwachtingen waarmaak, zo niet dan is het geluk echt niet voor mij weggelegd. Als je zo denkt, dan leg je de lat heel hoog.
verander wat je kunt, en accepteer al het andere
Daarom is mijn leidraad als ervaringsdeskundige, als spreker en schrijver, dat je beide kanten aanpakt. Met andere woorden: verander wat je kunt, en accepteer al het andere. Dit heb ik eerder genoemd, het kan je bekend voorkomen. Volgens mij is dit cruciaal, omdat beide kanten – verandering en acceptatie van dingen die je niet kunt veranderen – van even groot belang zijn. Ik werk met mijn cliënten erg hard aan het vinden van de goede aanpak om consequenter, meer effectief en efficiënt te worden. Maar ik zie ook in dat er grenzen zijn aan wat we kunnen bereiken. Dit geldt trouwens even sterk voor mensen zopnder ADHD zoals familie, vrienden, collega’s, iedereen.
Het positieve bericht is dat perfectie helemaal niet nodig is. Soms volstaat een kleine vooruitgang al om heel veel verschil te maken in iemands leven, zelfwaardering en relaties. Een voorbeeld: Iemand die twee keer per week 20 minuten te laat op zijn werk komt, zal al een heleboel minder gedoe met zijn baas hebben als het hem lukt om maar één keer per week 10 minuten te laat te zijn. Dat is nog niet perfect, maar zijn leidinggevende ziet het misschien door de vingers als hij het op andere gebieden goed doet. Dan wordt het van een probleem tot iets dat waarneembaar is maar niet heel ergerlijk. Dat noem ik de magische drempel, die onzichtbare streep die een groot verschil maakt.
Een ander voorbeeld is een vrouw die haar man elke vijf minuten komt storen. Of misschien wel elke twee minuten. Ze zal merken dat hij daar beter mee om kan gaan als zij het kan beperken tot elke 10 minuten. Vooral als het haar soms lukt om zich in te houden en zich verontschuldigt. Nu ga ik niet zeggen dat ze een stopwatch gebruikt om bij te houden hoe vaak ze stoort, maar wel dat haar goed doet te bedenken dat ze niet volmaakt hoeft te zijn, dat een klein beetje beter al een heel eind helpt. Deze doelen zijn veel beter bereikbaar, en het is makkelijker jezelf te motiveren daaraan te werken.
Het stellen van hoge eisen aan jezelf is natuurlijk een uitdaging, maar kan ook ontmoedigend werken als we merken dat ze onuitvoerbaar zijn. Dan geven we het op en halen zelfs een lager doel niet. Soms is minder dus meer.